Dünya Sağlık Teşkilatı ve paydaşları tarafından, her yıl 28 Temmuz Dünya Hepatit Günü, viral hepatitin ve neden olduğu diğer hastalıkların anlaşılması ve farkındalığın artırılması amacıyla kutlanmaktadır. 

28 Temmuz tarihi, 1965 yılında hepatit B virüsünü bulan Nobel ödülü sahibi, Amerikalı Profesör Baruch Samuel Blumberg'in doğum günü olması nedeniyle seçilmiştir. 

Bu yıl, Dünya Hepatit Gününün teması “Sadece bir hayatın ve sadece bir karaciğerin var. Hepatit her ikisini de mahvedebilir.” sloganıyla karaciğer sağlığının önemine dikkat çekilerek, hepatit enfeksiyonlarının ve bu nedenle ölümlerin önlenmesi olarak belirlenmiştir. 

Hepatite, virüsler, diğer mikrobiyolojik ajanlar neden olabilir. Ayrıca, bazı ilaçlar özellikle uzun süreli ve/veya hatalı kullanımı sonrasında, alkol ve bazı toksik maddeler de hepatitten sorumlu olabilir. Bununla birlikte otoimmün hastalıklar nedeniyle de hepatit gelişebilir. Hepatit en yalın ifadeyle karaciğerin iltihaplanması durumudur. Hepatit kendi kendini sınırlayabilir veya siroz ya da karaciğer kanserine ilerleyebilir. 

Hepatit virüsleri dünyada hepatitin en yaygın nedenidir. Hepatit virüslerinin A, B, C, D ve E olmak üzere beş ana türü vardır. Hepatit enfeksiyonu sessiz seyreder, semptomların çoğu hastalık ilerlediğinde ortaya çıkar.  Hepatit A ve E enfeksiyonları kronik enfeksiyona neden olmamakla birlikte şiddetli seyrederek karaciğer hasarına ve ölüme neden olabilir. Hepatit B, C ve D virüsleri kronik hepatite, bu durum da siroz ve karaciğer kanserine neden olabilir.  

Küresel hastalık yükü verilerine göre 2019 yılında 159 milyon akut hepatit A enfeksiyonu ve bu nedenle 39.000 ölüm meydana geldiği tahmin edilmiştir. Dünya Sağlık Teşkilatı tarafından, her yıl 1,5 milyon kişiye yeni hepatit B ve 1,5 milyon kişiye yeni hepatit C enfeksiyonu bulaştığı; 2019 yılında, çoğunluğu siroz ve karaciğer kanseri nedeniyle olmak üzere, yaklaşık olarak 820.000 kişinin hepatit B ve 290.00 kişinin hepatit C enfeksiyonu ile ilişkili olarak yaşamını kaybettiği bildirilmiştir. 350 milyon insan kronik viral hepatit enfeksiyonu ile yaşamaktadır.

Ülkemizde yeni viral hepatit vaka sayılarını azaltmak, ortaya çıkabilecek ciddi hastalıkların önüne geçerek ölümleri azaltmak ve hastaların bakımını iyileştirmek amacıyla Türkiye Viral Hepatit Önleme ve Kontrol Programı (2018-2023) hazırlanmıştır.  Program kapsamında multidisipliner bir yaklaşımla hastalığın bulaşmasının önlenmesine, erken tespitine ve tedaviye yönlendirilmesine yönelik çalışmalar yürütülmektedir.   

Hepatit A, virüsün bulaştığı yiyecek ve suyun alınması veya bulaşıcı bir kişiyle doğrudan temas yoluyla bulaşır. Sanitasyon (temizlik ve hijyen), gıda güvenliği ve bağışıklama, hepatit A’nın önlenmesinin en etkili yollarıdır. Ülkemizde hepatit A aşısı çocukluk döneminde 18. ve 24. aylarda olmak üzere iki kez uygulanmaktadır.   

Hepatit B, en yaygın olarak doğum sırasında anneden çocuğa, güvenli olmayan cinsel ilişkiyle ve güvenli olmayan enjeksiyonlar yoluyla bulaşır. Bebeklik ve erken çocukluk döneminde hepatit B enfeksiyonu geçirilmesi vakaların %95’inde kronik hepatite yol açar. Bu nedenle, tüm gebelerin hepatit B yönünden taranması ve tüm bebeklerin doğumdan sonra tercihen ilk 24 saat içerisinde olmak üzere 1. doz aşılarının uygulanması, 1. ayda ve 6. ayda 2. ve 3. doz uygulamalarının yapılarak aşı serisinin tamamlanması özellikle önemlidir.  Hastalığın önlenmesi için gebelik döneminde hepatit B’ye yönelik değerlendirme yapılması, yanı sıra güvenli cinsel ilişki ve güvenli enjeksiyon uygulamaları da bulaşmaya karşı korunma sağlar.

Ülkemizde hepatit A ve hepatit B aşı uygulamaları, çocukluk döneminde Ulusal Çocukluk Dönemi Aşılama Takvimi içerisinde ücretsiz olarak uygulanmaktadır. Bunun yanı sıra yetişkinlik döneminde de meslek, yaşam tarzı, sağlık durumu nedeniyle hastalık riski değerlendirilerek sağlık kuruluşlarında ücretsiz olarak uygulanmaktadır. 

Hepatit C virüsünün bulaşmasında ana geçiş şekli güvenli olmayan enjeksiyon ve kontrol edilmemiş kan ve kan ürünlerinin transfüzyonu ile bulaşır. Hepatit C’ye karşı etkili bir aşı bulunmamaktadır. Bulaşmanın önlenmesi için güvenli enjeksiyon uygulamaları, güvenli kan ve kan ürünleri transfüzyonu sağlanmalıdır. 

Hepatit D virüsü enfeksiyonu oluşması için hepatit B virüsü enfeksiyonunun varlığı gereklidir. Bulaşma, bütünlüğü bozulmuş deri veya enfekte kan veya kan ürünleri ile temas yoluyla gerçekleşir. Hepatit B'ye karşı aşılama ve alınacak diğer önlemler hepatit D virüsü enfeksiyonunu önlemede etkilidir. 

Hepatit E virüsü dünyanın gelişmekte olan bölgelerinde hepatit salgınlarının yaygın bir nedenidir ve gelişmiş ülkelerde giderek daha önemli bir hastalık nedeni olarak kabul edilmektedir. Özellikle gebelerde daha ağır hepatit tablosuna neden olmaktadır. Hepatit E, sanitasyon ve gıda güvenliği sağlanarak önlenebilir. Güvenli ve etkili aşılar geliştirilmiştir ancak yaygın olarak mevcut değildir. 

Sağlıklı bir karaciğeriniz olması için;

• Hepatitten nasıl korunabileceğinizi öğrenmek için hekiminize başvurunuz, bilimsel kaynaklardan bilgi edininiz.  
• Sağlık Bakanlığı önerilerine uygun olarak aşılanınız; hepatit A ve hepatit B aşılanmayla önlenebilir.   
• İğne, enjeksiyon araç gereçleri, dövme, kulak delme gibi uygulamaların malzemeleri, tıraş makinesi-bıçağı, diş fırçası, manikür ve pedikür için kullanılan aletler gibi kişisel malzemeler paylaşılmamalıdır.
• Alkol kullanımını sınırlayınız, normal kiloya sahip olunuz, düzenli yürüyüşler yapınız, hipertansiyon ve diyabet için tıbbi kontrol altında olunuz.
• Hepatitin erken tanı ve tedavisi için sağlık kuruluşlarına zamanında başvurunuz.